काही मुलं आईच्या गर्भातच पडतात ‘या’ हृदय रोगाला बळी! बचावासाठी काय काळजी घ्यावी?

Spread the love

कंजेनाईटल हार्ट डिफेक्ट (congenital heart disease) या आजाराबद्दल तुम्ही कधी काही ऐकलं आहे का? 90% लोकांना हा आजार म्हणजे काय प्रकरण आहे हे माहीत नसते ना त्यांनी कधी या आजाराचे नाव ऐकले असते. पण हा आजार खरंच खूप गंभीर आहे आणि त्याकडे गांभीर्याने पाहणे अत्यंत गरजेचे आहे. हा आजार विशेष करून जन्मजात लहान मुलांमध्ये दिसून येतो. या आजारात बाळाच्या जन्मानंतर त्याच्या हृदयात समस्या दिसून येतात.

कंजेनाईटल हार्ट हे हृदयाच्या भिंती, व्हॉल्व आणि वाहिन्यांना प्रभावीत करू शकतात. कंजेनाईटल हार्ट हा आजार अनेक प्रकारांचा असू शकतो. काही प्रकार असे आहेत ज्यात काहीच लक्षणे दिसत नाहीत आणि काही प्रकार असे आहेत ज्यात जीवघेणी लक्षणे दिसून येतात. आजच्या विशेष लेखातून आपण या आजाराबद्दल सर्व माहिती जाणून घेऊया.

कंजेनाईटल हार्ट आजाराची कारणे

अनेकदा गरोदरपणाच्या वेळेस अल्ट्रासाउंड केल्यावर बाळामध्ये असलेल्या या विकाराबद्दल कळते. यात डॉक्टरांना बाळाच्या हृदयाचे ठोके विचित्र पद्धतीने कार्यरत असल्याचे जाणवतात. हे निदान झाल्यावर डॉक्टर विशेष टेस्ट करतात. ही टेस्ट म्हणजे इकोकार्डियोग्रामया एमआरआई होय. जर कंजेनाईटल हार्ट आजाराचे निदान झाले तर डिलिव्हरी वेळी तज्ञ डॉक्टर उपस्थित असणे गरजेचे असते. अनेकदा असेही होते की जन्मानंतर लगेच बाळामध्ये कंजेनाईटल हार्ट आजाराची लक्षणे दिसत नाहीत. जर बाळाला हा विकार असेल तर त्याचे ओठ, त्वचा, हात, पाय आणि बोटांवर निळे डाग दिसून येतात. त्याला श्वास घेताना अडथळा निर्माण होतो. दूध पिण्यात समस्या निर्माण होते. याशिवाय वजन कमी असणे, छातीत दुखणे, आणि शारीरिक विकास खुंटणे यांसारखी लक्षणे सुद्धा दिसून येतात.

(वाचा :- मुलांना प्लास्टिकच्या भांड्यात खाऊ घालताय जेवण? मग आरोग्यास होतील ‘हे’ दुष्परिणाम!)

कंजेनाइटल हार्ट आजाराची इतर कारणे

बाळ जेव्हा गर्भात आकार घेते तेव्हा तयार होत असणाऱ्या हृदयाच्या संरचनेत समस्या निर्माण झाल्यास कंजेनाईटल हार्ट हा आजार होऊ शकतो. या विकारामुळे हृदया पर्यंत रक्ताचा प्रव्हन सामान्य गतीमध्ये पोहोचत नाही. यामुळे बाळाला श्वास घेण्यात सुद्धा त्रास होतो. मात्र संशोधकांना अजूनही या आजाराचे मुळ काय आहे ते सापडलेले नाही. मात्र काही जाणकारांच्या मते आनुवंशिकतेमुळे, गरोदरपणात चुकीची औषधे घेतल्याने, गरोदरपणात ड्रग्स वा मोठ्या प्रमाणात मद्यपान केल्याने किंवा गरोदरपणाच्या पहिल्या तिमाहीमध्ये व्हायरल इन्फेक्शन झाल्यास हा आजार होऊ शकतो.

(वाचा :-मुलांच्या मोबाईल व कम्प्युटर ‘स्क्रीन टाइम’चा समतोल साधण्यासाठी साध्यासोप्या टिप्स!)

या आजारावर उपचार

कंजेनाईटल हार्ट आजारावरचा उपचार हा कंजेनाईटल हार्ट आजार कोणत्या प्रकारचा आहे व किती गंभीर आहे त्यावर अवलंबून आहे. काही प्रकरणात आजार अत्यंत सौम्य प्रकारचा असतो व लक्षणे सुद्धा गंभीर असतात. अशावेळी हृदयाची स्थिती आपसूकच सामान्य होते. मात्र काही वेळा लक्षणे गंभीर असू शकतात, अनेकदा आजार हाताबाहेर सुद्धा गेलेला असतो. अशावेळी अजिबात वेळ न दवडता डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा आणि उपचार सुरू करावेत.

(वाचा :- ब्रेस्ट मिल्क कमी असल्याने बाळाची भूक भागत नाही? जाणून घ्या ५ सामान्य कारणे व उपाय!)

औषधे

पूर्वी या आजारावर जास्त संशोधन न झाल्याने योग्य उपचार आणि औषधे उपलब्ध नव्हते. मात्र आता वैद्यकीय क्षेत्र पुढारलेले आहे आणि कंजेनाईटल हार्ट आजारावर अनेक उत्तम व प्रभावशाली औषधे उपलब्ध आहेत. ही औषधे हृदयाला अधिक चांगल्या प्रकारे काम करण्यासाठी सक्षम करतात. काही औषधे रक्ताच्या गाठी होऊ देत नाहीत आणि हृदयाचे अनियमित ठोके नियंत्रित करतात. अशी औषधे अनेकदा बाळाला आराम देऊ शकतात आणि धोका कमी करू शकतात. मात्र डॉक्टरांच्या वा जाणकारांच्या सल्ल्यानुसारच या औषधांचा वापर करावा.

(वाचा :- चारचौघात मुलांवर हात उगारताय? मग थांबा, नाहीतर मुलांवर होतील ‘हे’ वाईट परिणाम!)

इम्पलांटेबल हार्ट डिव्हाईस

काही प्रकरणात औषधांसह पेसमेकर आणि इम्पलांटेबल हार्ट डिव्हाईस सारख्या उपकरणांची मदत घेतली जाते. अशा प्रकारची आधुनिक उपकरणे या आजारावर रामबाण ठरत असल्याचे दिसून आले आहे. पेसमेकर हे उपकरण अनियमित असणाऱ्या हार्ट रेट नियंत्रित करते आणि इम्पलांटेबल हार्ट डिव्हाईस अनियमित असणाऱ्या हृदयाच्या ठोक्यांना नियमित करते. या शिवाय कॅथेटर प्रक्रिया वापरून देखील या आजाराला हरवता येऊ शकते. अगदी शेवटचा पर्याय म्हणून डॉक्टर छोटीशी हार्ट सर्जरी करण्याचा सल्लाही देतात.

(वाचा :-अयोग्य बेबी प्रोडक्ट्समुळे मुलांचं होऊ शकतं नुकसान, कशी व काय काळजी घ्यावी?)


Source link

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *