त्वचेचा कर्करोग, जाणून घ्या मुख्य लक्षणे व उपचार

Spread the love

डॉ. प्रणाम सदावर्ते, प्लास्टिक सर्जन, नागपूर

कर्करोग म्हटले की, मनात धडकी भरते. त्याबद्दल समाजात अनेक गैरसमजही आहेत. मात्र, अलीकडे विकसित झालेल्या वैद्यकीय तंत्रज्ञानामुळे कर्करोगावर यशस्वी उपचार करता येतो. त्यासाठी कर्करोगाबद्दल जागृती असायला हवी. त्या अनुषंगाने त्वचेच्या कर्करोगावर या लेखातून प्रकाश टाकणार आहे.

त्वचा हा मानवी शरीरातील सर्वांत मोठा अवयव आहे. आपण पाहिले की, त्वचेमुळे शरीराचे आतील अवयव व बाह्य वातावरण यांच्यादरम्यान एक भिंत तयार होते. त्यामुळे बाह्य घटक जसे जीवाणू-विषाणू, बाह्य तापमान यांच्या शरीराच्या आतील घटकांवर होणाऱ्या परिणामास त्वचेमुळे मज्जाव होतो. मात्र, कर्करोगामुळे या त्वचेला आघात होतो. त्वचेवर अनियंत्रित पेशींची वाढ होण्यास सुरुवात होते. ही अनियंत्रित वाढ पुढे संपूर्ण त्वचेपर्यंतही पोहचू शकते. त्वचा कर्करोगाचे मुख्य प्रकारामध्ये बेसलसेल कार्सिलोमा, स्वॅमससेल कार्सिलोमा, मेलिनोमा यांचा समावेश होतो. याशिवाय काही दुर्मिळ कर्करोगदेखील असतात.
(त्वचा भाजणे म्हणजे नेमके काय? यावर कोणते उपचार करावेत, जाणून घ्या तज्ज्ञांनी दिलेली माहिती)

बेसलसेल कार्सिलोमा हे जुन्या जळालेल्या रुग्णांमध्ये दीर्घकालानंतर आढळून येऊ शकतात. त्यामध्ये चेहऱ्यावर, कानाजवळ, नाकाजवळ, भुवयांजवळ अतिरिक्त पेशींची वाढ होऊन गाठ निर्माण होऊ शकते. याशिवाय वेगाने पसरणार व न भरून येणारा अल्सर कर्करोगदेखील तयार होऊ शकतो. त्वचेचे कर्करोग सामान्यतः जीवघेणे नसतात. कारण ते आतील अवयवांपर्यंत पोहोचत नाहीत. मात्र, उपचार केल्या गेला नाही किंवा दुर्लक्ष झाले, तर हे घातक रुप धारण करू शकते. याशिवाय त्वचेवर असलेली मस अथवा मस्सादेखील कर्करोगाचा प्रकार असू शकतो. अर्थात त्यात वेगाने वाढ होणे, त्यातून रक्त जाणे आदी लक्षणे दिसली तरच तो कर्करोग असू शकतो अन्यथा मस वा मस्सा हानिकारक नसतो.

मुख्य लक्षणे
त्वचेवर अतिरिक्त पेशींमुळे गाठ येणे त्वचेवर न भरून येणारा घाव, अल्सर मस किंवा मस्सा गतीने वाढणे, त्यातून रक्त निघू लागणे, त्वचेवर व्रण निर्माण होणे, त्वचा लालसर होणे, रक्तवाहिन्यांवर सूज येणे, वजन कमी होणे, भूक न लागणे, सतत सौम्य ताप असणे ही लक्षणे असतात.
(Health Care Tips फुफ्फुसांचं आरोग्य निरोगी ठेवण्यासाठी या ११ गोष्टी ठेवा लक्षात)
कारणे व निदान
त्वचेचा कर्करोग होण्यासाठी अनेक घटक कारणीभूत असतात. त्यापैकी अतिनिल किरणांचा दीर्घकालापर्यंत संपर्क, काळजी न घेता किरणोत्सारी पदार्थ्यांच्या सान्निध्यात वावर, शरीरात झिरो डर्म किंवा जनुकीय गुंतागूंत होणे, त्वचेचे भाजणे दीर्घकाळापर्यंत असणे ही प्रमुख कारणे आहेत. ऑस्ट्रेलिया व न्यूझीलंडमध्ये त्वचाकर्करोगाचे प्रमाण जास्त आहे. मात्र, भारतातही हे प्रमाण लक्षणीय आहे. त्वचेवर झालेल्या बदलावर डॉक्टरांना कर्करोगाची शंका येते. त्या अनुषंगाने कर्करोगाचे निदान करण्यासाठी बायप्सी केल्या जाते. म्हणजे प्रभावित अवयवातून छोटा तुकडा काढून त्याची चाचणी केल्या जाते.
(व्यायामाला नव्यानं सुरुवात करताना या ५ सोप्या प्रकारांची घ्या मदत)
उपचार

त्वचेच्या कर्करोगाचा उपचार करण्यासाठी शस्त्रक्रिया, किमोथेरपी व रेडियोथेरपी उपचारपद्धतींचा अवलंब केल्या जातो. जेथे कर्करोगाची गाठ किंवा अल्सर आहे, तेथील त्वचा काढल्या जाते. गड्डा पडल्यास शरीराच्या दुसऱ्या जागेवरील त्वचा तेथे प्रत्यारोपित केली जाते. त्यानंतर काढलेल्या भागाला पुढे चाचणीसाठी पाठवून कर्करोगाचे ग्रेडिंग व स्टेजिंग केल्या जाते. कर्करोग कुठल्या स्तरावर आहे, यावरून किमोथेरपी व रेडियोथेरपी या उपचारांचा अवलंब करण्याचा सल्ला डॉक्टर देतात. लवकर निदान झाले तर त्वचेचा कर्करोग कमी गुंतागुंतीत जीवघेणा न ठरता बरा होऊ शकतो. मात्र, लवकर निदान व उपचार हाच यावर मुख्य उपाय आहे. त्यामुळे वरील लक्षणे आढळली तर शंकानिरसणासाठी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.


Source link

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *