मधुमेहींनी दिवाळीत आहाराचं कसं करावं नियोजन? जाणून घ्या डॉक्टरांनी दिलेली माहिती

Spread the love

– डॉ. अविनाश भोंडवे
दर वर्षी १४ नोव्हेंबरला ‘जागतिक मधुमेह दिन’ पाळला जातो. जगभरातल्या आकडेवारीनुसार दर दहा व्यक्तींमध्ये एक जण मधुमेही असतो. भारतात जवळपास ८ कोटी मधुमेही व्यक्ती आहेत. मधुमेहाबाबत जनजागृती करण्यासाठी जागतिक पातळीवर हा दिवस १९९१ सालापासून जागतिक मधुमेह फेडरेशन आणि जागतिक आरोग्य संघटना यांच्यामार्फत साजरा केला जातो. कर्मधर्मसंयोगानं या वर्षी जागतिक मधुमेह दिन दिवाळीतच आलेला आहे.

तसं पाहिलं, तर मधुमेहाचा आणि दिवाळीचा छत्तीसचा आकडा असतो. मधुमेहींना गोड पदार्थ वर्ज्य आणि दिवाळी म्हणजे बुंदीचे, रव्याचे, बेसनाचे लाडू, गोडाचे सारण भरलेल्या करंज्या, चिरोटे, अनारसे असे परंपरागत गोडाचे शिलेदार, शिवाय भेट म्हणून द्यायच्या असंख्य प्रकारच्या मिठाई आणि आजच्या नव्या परंपरेप्रमाणे दिली जाणारी देशी-विदेशी चॉकलेट्स. एकूण काय दिवाळी म्हणजे गोडाचा महासागर आणि त्यात तुडुंब गोडाच्या भरतीच्या लाटा आणणारे खाद्यपदार्थ.

​मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी काही टिप्स

दर वर्षी दिवाळी संपल्यानंतर डॉक्टरांकडे रिपोर्ट्स घेऊन तपासायला येणाऱ्या मधुमेही रूग्णांमध्ये साखरेच्या लाटा चांगल्याच उसळलेल्या दिसतात. ज्यांची रक्तशर्करा उपाशीपोटी १००च्या खाली आणि जेवणानंतर १४०च्या आसपास असते, त्यांचे आकडे शेअरबाजारातल्या तेजीसारखे वरच्या दिशेनं गेलेले आढळतात. साहजिकच जागतिक आरोग्यदिनाच्या निमित्तानं दिवाळीत मधुमेहाला नियंत्रणात ठेवण्यासाठी काही टिप्स जरूर हव्यात.

(चालण्याचा व्यायाम कोणत्या वेळेस करणं आरोग्यास असते अधिक फायदेशीर? जाणून घ्या)

​दिवाळी गोड व्हावी म्हणून…

योग्य आहार – म्हणजे योग्य प्रमाणात कॅलरी देणारा आहार. सर्वसाधारणपणे मध्यमवयीन बैठी जीवनशैली असणाऱ्या व्यक्तींना रोजच्या आहारातून १४०० ते १५०० कॅलरी मिळाव्या लागतात. त्याही समप्रमाणात चार वेळेस विभागून. म्हणजेच एका वेळेस ३५०-४०० कॅलरी. याचा अर्थ एरवी त्यानं एका जेवणामध्ये एक-दीड चपाती (१००+५० कॅलरी), वाटीभर पालेभाजी (४०-५० कॅलरी), आणि अर्धी वाटी भात (१५० कॅलरी) खायची असतात.

(निक्की तांबोळीच्या फिटनेसचे सीक्रेट आहेत ‘हे’ वर्कआउट, पाहा एक्सरसाइजचे व्हिडीओ)

​संध्याकाळचा आहार

आता लक्षात घ्या, रव्याच्या एका लाडवात असतात २५० कॅलरी आणि एक बशी चिवड्यातही २५० कॅलरी. याचा विचार केला, तर सकाळी ३५० कॅलरींचा नाश्ता, दुपारी पुन्हा जेवण ३५० कॅलरींचं. संध्याकाळच्या स्नॅक्समध्ये एखादा लाडू किंवा वाटीभर चिवडा किंवा एखादी करंजी खावी. रात्री पुन्हा एक-दीड चपाती, वाटीभर भाजी अर्धा वाटी वरण-भात खाल्ला, तर दिवाळीत मधुमेहाचा गोडवा वाढणार नाही.

(Health Care Tips मधुमेहींनी उत्सवांमध्ये केवळ मिठाईच नव्हे तर ‘या’ गोष्टींपासूनही राहावे दूर)

सोपा व्यायाम

मधुमेहाच्या रुग्णांना सपाटीवर भरभर चालण्यासारखा उत्तम व्यायाम दुसरा नाही. साधारणत: ७० किलो वजनाच्या व्यक्तीनं ३.५ ते ४ किलोमीटर ताशी अशा वेगानं तासभर चालल्यास २३० कॅलरी खर्च होतात. म्हणजे पाऊण ते एक तास चालणं आवश्यक असतं. अशा चालण्याच्या व्यायामानं वजनही कमी राहतं, रक्ताभिसरण उत्तम होतं, श्वासोच्छ्वास भरभर होऊन शरीराला भरपूर प्राणवायू मिळतो. मेंदू सक्षम राहतो. चित्तवृत्ती प्रसन्न राहतात. या सर्व गोष्टी मधुमेहासाठी अत्यावश्यक असतात. त्यामुळे रक्तातील साखरही नॉर्मल पातळीत राहते. विशेष म्हणजे, मधुमेहासोबत बऱ्याचदा असलेला रक्तदाब, हृदयविकार, रक्तातील कोलेस्टेरॉल यांच्या नियंत्रणात फायदा होतो.

(सब्जाचे सेवन करण्याची योग्य वेळ आणि पद्धत, जाणून घ्या सविस्तर माहिती)

​विश्रांती

नियमित ७ ते ८ तासांची झोप, तीही रोजच्या रोज ठरावीक वेळेला घेणं अत्यावश्यक असतं.

मनःशांती – रोज थोडं मेडिटेशन नियमितपणे केलं, तर ताणतणावांमुळे मधुमेहावर होणारा परिणाम काही प्रमाणात रोखता येतो. दिवाळीचा हा आनंदाचा काळ जुन्या सवयींना तिलांजली देऊन नवी सवय बाणवायला, जीवनशैली बदलायला पूरक ठरू शकतो. मधुमेहासारखे आजार हे वरवर कोणतीही लक्षणं सुरुवातीला दाखवत नाहीत; पण त्यामुळेच त्याच्या नित्य तपासण्या कराव्याच लागतात.

(Health Care करीना कपूरची न्युट्रिशनिस्ट ऋजुता दिवेकरकडून जाणून घ्या आवळा खाण्याचे फायदे)

​वेद्यकीय तपासणी

मधुमेहाच्या नियंत्रणात आहार व्यायामासोबत नित्य वैद्यकीय तपासण्या गरजेच्या असतात, कारण रक्त तपासल्याशिवाय साखरेची पातळी समजत नाही. मधुमेहाकडे दुर्लक्ष केल्यास मूत्रपिंडे खराब होण्याची निरंतर शक्यता असते. मोतीबिंदू होणं, डोळ्याच्या दृष्टिपटलावर रक्तस्त्राव होऊन अंधत्त्व येण्याची शक्यता असते. साहजिकच डॉक्टरांच्या सल्ल्यानं याही गोष्टी नित्य तपासाव्या लागतात.

(रात्री झोपण्यापूर्वी गुळाचे सेवन का करावे? आरोग्यदायी लाभ माहीत आहेत का, जाणून घ्या)

​जागतिक मधुमेह दिनाची संकल्पना

या वर्षीच्या जागतिक मधुमेह दिनाची संकल्पना आहे, ‘नर्सेस मेक द डिफरन्स.’ मधुमेहाबाबत जनजागृतीसाठी परिचारिकांची मदत घेतली, तर चित्र लवकर बदलू शकतं. भारतात आज डॉक्टरांची संख्या कमी आहे; पण नर्सेसना प्रशिक्षण देऊन याबाबत कार्यक्रम आखले, तर मधुमेहाच्या रुग्णांना ते अधिक उपयुक्त ठरेल. आज मधुमेहाची व्याप्ती केवळ शहरी भागातच नाही, तर ग्रामीण आणि दुर्गम भागातही आहे. याचा अनेक रुग्णांना उपयोग होईल.

(फिटनेससाठी लाइफस्टाइलमध्ये कोणते बदल करणं ठरेल लाभदायक? जाणून घ्या)


Source link

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *