मधुमेह होण्याची नवी कारणे? जाणून घ्या डॉक्टरांनी सांगितलेली संशोधनातील महत्त्वाची माहिती

Spread the love

– डॉ. अविनाश भोंडवे
वैद्यकीय शास्त्र अत्यंत वेगानं प्रगत होत आहे. आजवर ज्ञात नसलेले अनेक नवे आजार, आधीच्या आजारांवर नवे उपचार, नवी औषधं, उपकरणं, चाचण्यांचे नवे प्रकार, असंख्य नित्यनूतन संशोधनानं वैद्यकशास्त्र सतत पुढं वाटचाल करत असतं. ‘ग्लोबल अ‍ॅटलास स्टडी’ या संशोधन प्रकल्पात मधुमेहाबाबत नुकतंच प्रदीर्घ संशोधन झालं. त्यात मधुमेह होण्याची शक्यता असलेल्या जोखमीचे घटक (रिस्क फॅक्टर्स) समजल्या जाणाऱ्या अनेकविध गोष्टींवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे.

मधुमेहामध्ये दोन प्रकार असतात. त्यातल्या टाइप-१ प्रकारामध्ये स्वादुपिंडात निसर्गतः तयार होणारं इन्सुलिन अपुऱ्या प्रमाणात बनू लागतं किंवा अजिबात तयार होत नसतं. टाइप-२ मध्ये शरीरातील पेशींमध्ये इन्सुलिनला प्रतिरोध निर्माण होतो. दोन्ही प्रकारांत रक्तातील साखरेची पातळी नॉर्मल पातळीपेक्षा जास्त वाढत जाते; परंतु शरीरातील पेशींच्या आत ती शोषली जात नाही, त्यामुळे शरीरातील (Health Care) ऊर्जेकरीता आणि असंख्य प्रकारच्या चयापचय क्रियांसाठी लागणारी साखर शरीराला उपलब्ध होत नाही. थोडक्यात, मधुमेहामध्ये पेशी साखरेच्या समुद्रात पोहत असतात; पण साखरेवाचून उपाशी राहतात.
(Health Care Tips इवल्याशा पारिजात फुलाचे मोठे फायदे माहिती आहेत का?)

आजवर टाइप-२ मधुमेह होण्यासाठी अतिरिक्त मद्यपान, सकाळचा नाश्ता टाळणं, दिवसा झोपणे, चिंता, मूत्रातील सोडियम क्षार, काही अमायनो अ‍ॅसिड्स, शरीरातील दाह आणि निद्रानाश यांना जोखमीच्या बाबी समजल्या जात होत्या. ‘डायबेटोलॉजिया’ या मधुमेहाबाबतील वैद्यकीय नियतकालिकात ८ सप्टेंबर २०२० रोजी प्रसिद्ध झालेल्या शोधनिबंधात मधुमेहाचे १९ नवे ‘रिस्क फॅक्टर्स’ शोधून काढले आहेत, तर २१ बाबींमध्ये फारसं तथ्य नाही असं दाखवून दिलंय. त्याचबरोबर मधुमेह होऊ नये म्हणून १५ घटकांचा उपयोग होतो असं नमूद केलं आहे.

स्वीडनमध्ये झालेल्या या संशोधनात सुझाना लार्सन आणि शुआई युआन या संशोधक द्वयीनं टाइप-२ मधुमेहाच्या ७४,१२४ रुग्णांचे आणि ८,२४,००६ मधुमेह नसलेल्या श्वेत वर्णीय व्यक्तींच्या वैद्यकीय तपासण्यांचा सखोल अभ्यास केला. यातील सहभागी व्यक्तींचं वय सरासरी ५५ वर्षं होतं. त्यातले ५१.८ टक्के पुरुष होते. या संशोधकांनी त्यांचे निष्कर्ष पडताळून पाहण्यासाठी ‘मेंडेलियन रँडमायझेशन’ (एमआर) नावाची पद्धत वापरली. हे तंत्र अनुवंशिक माहिती आणि पारंपरिक महामारीविज्ञान पद्धतींचं एकत्रीकरण आहे. या मध्ये महामारी विज्ञानविषयक दृष्टिकोनांची वैधता सांभाळतानाच कोणताही पक्षपाती दृष्टिकोन ठेवला जात नाही.
(Yoga Benefits कमरेच्या स्नायूंसाठी करा हे आसन, जाणून घ्या योग्य पद्धत)

मधुमेह होण्याचे ‘रिस्क फॅक्टर्स’

कोणत्याही व्यक्तीला मधुमेह होण्याची शक्यता वाढवणाऱ्या गोष्टींमध्ये निद्रानाश असलेल्या व्यक्तीला मधुमेह होण्याची शक्यता १७ टक्क्यांनी अधिक असते असं दिसून आलं. या व्यतिरिक्त, नैराश्य, धूम्रपान, उच्च रक्तदाब, चहा-कॉफीचं सतत सेवन, बालपणात आणि मोठ्या वयात स्थूलत्व, शरीरावरील बाह्य चरबीचं अतिरिक्त प्रमाण, शरीरांतर्गत वाढती चरबी, रक्तामध्ये चार प्रकारच्या सॅच्युरेटेड आणि पॉलीअनसॅच्युरेटेड फॅटी अ‍ॅसिड्सचे प्रमाण, रक्तामध्ये व्हॅलिन, ल्युसिन आणि आयसोल्युसिन या अमायनो अ‍ॅसिड्सची पातळी, अ‍ॅलॅनाइन अमायनोट्रान्सफरेज या यकृताची क्रिया वाढवणाऱ्या पाचक द्रव्याचं प्रमाण हेसुद्धा ‘रिस्क फॅक्टर्स’ आहेत.
(Knee Pain Home Remedy गुडघेदुखीमुळे त्रस्त आहात का? जाणून घ्या घरगुती उपाय)

‘इंटरनॅशनल डायबिटीस फेडरेशन’च्या सर्वेक्षणानुसार, जगात ४६ कोटी ३० लाख लोकांना मधुमेह आहे. त्यातील ७९ टक्के लोक गरीब किंवा विकसनशील देशातील आहेत. गोऱ्या वर्णाच्या लोकांपेक्षा कृष्णवर्णीय व्यक्तींमध्ये दर हजारी ६६ जास्त व्यक्तींमध्ये मधुमेह आढळतो.

खालील घटक मधुमेह रोखायला उपयुक्त ठरतात असं संशोधनात नमूद केलं गेलं आहे. यात, अ‍ॅलॅनिन हे अमायनो अ‍ॅसिड गुड कोलेस्टेरॉल म्हणजेच हाय डेन्सिटी लायपोप्रोटीन टोटल कोलेस्टेरॉल कमी असणं, तरुण मुलींमध्ये मासिक पाळी सुरू होण्याचं वय, पुरुषांमधील टेस्टोस्टेरॉनचं प्रमाण, जन्माच्या वेळचं वजन, तरुणपणातील उंची, स्त्रियांमध्ये चरबी वगळता असलेलं शारीरिक वजन (लीन बॉडी मास), रक्तातील चार फॅटी अ‍ॅसिड्स, ड जीवनसत्त्व.

शैक्षणिक पातळी
या संशोधनामुळे मधुमेह निवारणासाठी सार्वजनिक आरोग्यखात्याला अनेक प्रकल्प राबवता येऊ शकतात. भारतामध्ये मधुमेहाचं प्रमाण जगात सर्वांत अधिक आहे. त्यामुळे वजन आटोक्यात ठेवणं, धूम्रपानापासून मुक्तता मिळवणं, मानसिक आरोग्य उत्तम ठेवणं, नियमित काळ आणि फक्त रात्री झोपणं, जन्माच्या वेळी बाळाचं वजन मर्यादित ठेवणं आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे उच्च शिक्षणाचा प्रसार करणं असे मधुमेह निवारणाचे राष्ट्रीय कार्यक्रम आखता येतील.


Source link

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *