Health या गोष्टींमध्ये दडलीय तुमच्या आरोग्याची गुरुकिल्ली, तज्ज्ञांनी दिली महत्त्वाची माहिती

Spread the love

– अर्चना रायरीकर
स्वतःसाठी वेळ मिळणे किंवा वेळ काढणे, ही गोष्ट आपल्या शारीरिक (health care) आणि मानसिक आरोग्यासाठी खूप मोलाची आहे, हे आपल्याला लॉकडाउनने शिकवले. पूर्वी लोकांना भरपूर वेळ मिळत असे आणि ते जास्त निरोगी होते. लॉकडाउन होण्याआधीची ही एक गोष्ट, एकदा क्लिनिकमध्ये एक जण स्वतःबद्दल सांगत होता. सतत असलेली रात्रपाळी, दिवसाचे १२ तास काम, कामाचा ताण, अपुरी झोप, व्यायामाचा अभाव यांमुळे तो त्रस्त झाला होता. तब्येत दिवसेंदिवस खराब होऊ लागली. वाढलेले वजन, रक्तदाब, कोलेस्टेरॉल, अ‍ॅसिडिटी, बद्धकोष्ठता याचा इतका त्रास झाला, की त्याला ती नोकरी सोडण्याशिवाय पर्यायच दिसत नव्हता. मुळात नोकरी, शिफ्ट, ताण याने तो इतका गांजलेला होता, की त्याला स्वतःला द्यायला हाती शून्य वेळ मिळायचा.

शेवटी त्याने नवीन नोकरी बघायचे ठरवले. नवीन नोकरीत एक महत्त्वाची अट होती, ती म्हणजे बीएमआय योग्य हवा, म्हणजे वजन कमी करणे आले. तो नवीन नोकरीसाठी इतका उत्सुक होता, की बीएमआय कमी करण्यासाठी वाट्टेल ते डाएट करायला तयार होता. एकंदरीत त्याचे सर्व ऐकल्यावर आहे, ती नोकरी सोडणे हा एकमेव मार्ग त्याच्या विविध आरोग्य समस्या ऐकून मला दिसू लागला.
(टीव्ही पाहत खाण्याच्या सवयीमुळे आरोग्यावर होतात ‘हे’ दुष्परिणाम, जाणून घ्या कसं ठेवावे नियंत्रण)
असे म्हणतात, की आज जर तुम्ही स्वतःच्या आरोग्याकडे लक्ष दिले नाही, तर पुढे सर्व काही सोडून त्याच्याच मागे लागावे लागते. खरेच त्याला स्वतःला द्यायला वेळ नसणे, हीच त्याची मोठी अडचण होती, जी आज अनेकांची आहे. असे अनेक लोक वेगवेगळ्या रूपात आपल्याला भेटत असतात. वेळी अवेळी कामे, भरभर जेवणे, पाणी कमी पिणे, अपुरी झोप, अपुरी विश्रांती याचे बळी ठिकठिकाणी आहेत. खरेच किती धावत होतो आपण? आपण या ‘सतत व्यग्र’ या चक्रात अडकलो होतो. सतत धावपळ, सतत काम, मित्रांची भेट, चित्रपट, नाटक, ट्रेक, वीकेंड प्लॅन, हॉटेलिंग अशा प्रकारे आपले आयुष्य घड्याळाच्या काट्याला बांधले गेले होते.
(Health Care Tips ‘या’ सात पदार्थांचे सेवन केल्यानंतर पाणी पिण्याची चूक करू नका, अन्यथा…)
मग अचानक एक ब्रेक आला, करोनारूपी. आयुष्याला करोना आणि लॉकडाउनने मोठा ब्रेक दिला आणि वेळच वेळ मिळू लागला.
वेळ ही अशी एक गोष्ट आहे, की त्याचा उपयोग कसा करायचा, ते आपल्याच हातात असते; नाही का? शेवटी तुमची मानसिकता कशी, हे महत्त्वाचे. काही लोक मिळालेल्या संधीचे सोने करतात. अशांनी या वेळेचा उत्तम फायदा करून घेतला. लॉकडाउनच्या काळात दोन महत्त्वाच्या गोष्टी बहुतेकांच्या आयुष्यात घडल्या. त्यातील एक म्हणजे, कामासाठी बाहेरची मदत न मिळणे आणि दुसरे म्हणजे, बाहेरचे खाणे, हॉटेलिंग पूर्णपणे बंद होणे. या काळात दिवसातील २४ तास आपल्याच हातात होते; त्यामुळे घरातले काम, सामान आणणे, स्वयंपाक याचे योग्य नियोजन आणि कामाची वाटणी करणे सहज शक्य होते.
(थंडीमध्ये अश्वगंधाचा चहा पिण्याचे हे आहेत मोठे फायदे, जाणून घ्या सेवनाची योग्य पद्धत)
प्रतिकारशक्तीसाठीही योग्य आहार आणि व्यायाम गरजेचे आहे, हे कानावर पडतच होते; त्यामुळे या काळात काही जणांचा अक्षरशः मेकओव्हर झाला. लवकर उठणे, कोवळ्या सूर्यप्रकाशात गच्चीत वा बाल्कनीत सूर्यनमस्कार किंवा इतर व्यायाम करणे, योग्य आहार, यू-ट्यूबवर पाहून व्यायाम करणे, चालणे, झुम्बा, जिने चढणे-उतरणे, व्हर्च्युअल मॅरेथॉन, ऑनलाइन व्यायामाचे क्लास यांमुळे अनेकांचे वजन झपझप कमी होऊ लागले.

जे व्यायाम करत होते, त्यांनी योग्य आहारावरही भर दिला. स्वतःचे स्वतः किंवा कधी योग्य सल्ला घेऊन वेळापत्रक आखले. त्यानुसार सकस आणि योग्य असा आहार घेतला. बाहेरचे पदार्थ; त्यामुळे त्यातील रसायने, रंग, अजिनोमोटो पूर्णपणे बंद. घरातल्या साध्या, सकस आणि ताज्या अन्नाने जशी जादूच होऊ लागली. अनेकांनी ध्यानधारणा सुरू केली; त्यामुळे मानसिक ताण कमी होऊन, आपोआप वजन कमी होऊ लागले.

याला अपवाद तेच, ज्यांनी लॉकडाउनचा उपयोग खूप तेलकट, गोड आणि केक, बिस्किट करून किंवा आणून खाण्यात घालवला. झटपट तयार होणारे पदार्थ खाणारेही खूप होते, त्यांना या वेळेचा फायदा घेता आला नाही. याच लोकांचे घरी बसून, चुकीचे खाऊन आणि आराम करून वजन अधिक वाढले. काही लोक प्रतिकारशक्ती वाढावी म्हणून भरमसाठ सुकामेवा खाऊ लागले. त्याचा परिणाम पोट सुटणे व वजन वाढणे, असा दिसू लागला. या लॉकडाउनमुळे कुठे चालायला जाता येत नाही आणि वजन वाढते, अशी तक्रार ते करू लागले.

शेवटी मिळालेला वेळ आणि इच्छाशक्ती यांचा योग्य वापर ज्यांनी केला, त्यांच्याकडे ‘लॉकडाउन वेट लॉस’च्या स्वतःच्या यशोगाथा तयार झाल्या. यावरून असे लक्षात यायला काहीच हरकत नाही, की ज्या पैशांसाठी आपण धावतो, त्याच्यापायी आरोग्य गमावणे हा काही उत्तम मार्ग नाही. स्वतःसाठी वेळ देणे, घरचे ताजे अन्न खाणे आणि व्यायाम करणे यांसारखी स्वतःला देण्यासारखी दुसरी चांगली भेटवस्तू नाही.

वजन कमी करणे इतकेच नाही, तर रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणे, हेही यापुढे आपले ध्येय असले पाहिजे. करोनाच्या काळात मिळणारा वेळ आपण कशा प्रकारे उत्तम पद्धतीने वापरू शकतो, याचा अनेकांनी अनुभव घेतला आणि स्वतःसाठी वेळ देणे किती गरजेचे आहे हेही पटले. आरोग्य नसेल, तर कुठलेही सुख नाही, हेही लोकांना चांगलेच पटले आहे.

बरेचदा काम सोडून आपण इतर अर्थहीन गोष्टींमध्येही वेळ वाया घालवत असतो. खरे तर स्वतःच्या आरोग्यासाठी वेळ देणे खूप गरजेचे आहे; तसेच आपल्याबरोबर कायम आपण स्वतःच असतो. डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञ आपल्याबरोबर २४ तास राहू शकत नाहीत. ते फक्त योग्य सल्ला देऊ शकतात; त्यामुळे स्वतःकडे लक्ष देणे, खाण्या-पिण्याचे योग्य वळण लावणे आणि आवश्यक तो योग्य व्यायाम चालू ठेवला पाहिजे, हा तरी धडा आपण घेतला पाहिजे. लॉकडाउन आणि अनलॉकच्या टप्प्यावर स्वत:च स्वत:चा प्रेरीत करू या. यातच आरोग्याची गुरुकिल्ली दडली आहे. लॉकडाउनमध्ये स्वत:च्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी दिलेल्या वेळेचे गणित येथून पुढच्या काळातही जपू; कारण यातच निरोगी भविष्याचे गुपित दडले आहे.
(लेखिका आहारतज्ज्ञ आहेत.)


Source link

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *